|
Türkiye yirminci yüzyılın başında Avrasya üzerinde egemen olan ve birçok jeo-politik, jeo-ekonomik ve jeo-kültürel unsuru bir bütün halinde bünyesinde barındıran sekiz çok-uluslu imparatorluktan birini oluşturan Osmanlı Devleti’nin mirası üzerinde ve onun merkez coğrafyasında kurulmuştur. Türkiye, coğrafi olarak dünya ana kıtasının merkezini oluşturan, tarihi olarak da insanlık tarihinin ana damarına şekil veren üç önemli havza tarafından çevrelenmiştir. Bunlar Balkanlar-Kafkaslar-Ortadoğu yakın kara havzası, Karadeniz-Boğazlar-Marmara-Ege-Doğu Akdeniz-Kızıldeniz-Basra-Hazar iç denizleri ve su geçiş yollarından oluşan yakın deniz havzası ve nihayet Avrupa-Kuzey Afrika-Batı ve Orta Asya’dan oluşan yakın kıta havzasıdır. Etkilediği ve etkilendiği alan itibariyle, Türkiye ile ilgili yapılacak araştırmalar tek yönlü ve tek eksenli bir nitelik taşıyamaz. Türkiye’nin kendi bünyesinde barındırdığı -gerek kadim kültürlerin tecrübe birikimi, gerekse modernleşme sürecinin en temel ve karmaşık unsurlarını barındıran çok yönlü tarihi mirası gibi- farklı tarihi tecrübeler; yeni sentezlerle ufuklar açabilecek, Türkiye’yi yerel sorunların aşılmasında ve evrensel bunalım alanlarında etkin kılabilecek büyük bir imkândır. Türkiye’nin tarih ve coğrafyayı etkin bir şekilde kullanabilecek, kültür unsurunun kuşatıcı niteliğini öne çıkarabilecek, dinamik nüfusunu harekete geçirebilecek ve bu sabit verilerden hareketle ekonomik, askeri ve teknolojik kapasitesini en üst seviyeye getirecek politikalara ihtiyacı vardır. Türkiye Araştırmaları Merkezi [TAM], bu gaye ile yola çıkmış gönüllü araştırmacılar için bir çalışma zeminidir.
Merkezimizin Amaçları ve Hedefleri
TAM’nin misyonu; üzerinde bulunduğumuz coğrafya ile ilgili olarak geçmişten günümüze miras kalan mevcut birikimi, tutarlı bir perspektif ve metodolojiyle ele alıp değerlendirmek suretiyle hem günümüze ışık tutmak, hem de gelecek kuşaklara aktarmaktır. Öncelikli amacımız ise, en geniş anlamı ile Türkiye üzerine çalışmalar yapmak, yapılan çalışmaları takip etmek ve bunlarla ilgili yayınlar hazırlamaktır. Bu çerçevede imkân nispetinde tarihten sosyolojiye, edebiyattan düşünceye her bir yönüyle Türkiye araştırmaları, merkezimizin ilgi alanına girmektedir. TAM, bu hedefine ulaşmak için usul olarak, birbirini takip eden ve ilmî bir çalışmanın da süreçlerini gösteren bilgi izleme, üretme ve yayınlama olmak üzere üç temel uğraş alanı tanımlamıştır. TAM, aylık olarak düzenlediği tartışmalı ilmî toplantılardan çeşitli seminer-sempozyumlara, atölye çalışmalarına ve okuma gruplarına kadar çok çeşitli yollarla da Türkiye ile ilgili bilgi birikimini artırmaya çalışmaktadır. Bilgi üretimine yönelik bu tür faaliyetlerle birlikte Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi’ni yayınlayarak Türkiye’ye ilişkin şimdiye kadar yapılmış çalışmaların hem bir dökümünü yapmayı, hem de bunların bir değerlendirmesini yaparak yeni yapılacak çalışmalara önerilerde bulunmayı amaçlamıştır. Öte taraftan, Türkiye ile ilgili yapılacak telif, neşir, derleme ve tercüme türlerinden yayınların şu anda planlamasını yapan TAM, gelen proje ve teklifleri bu çerçevede değerlendirmektedir.
Etkinlik Tanımları
Bir Kitap/Bir Yazar
TAM'ın düzenlediği Bir Kitap/Bir Yazar programı ile Türkiye araştırmaları bünyesinde değerlendirilebilecek, içerisinde saha ile ilgili bir iddia barındıran kitapların bizzat yazarları ile beraber tartışılması amaçlanmaktadır. Şimdiye kadar bu çerçevede düzenlenmiş olan programların kısa değerlendirme yazılarını Bülten'de bulabilirsiniz.
Tarih Okumaları
Aylık olarak gerçekleştirilen Tarih Okumaları programı seçilmiş ortak metinler çerçevesinde Türkiye araştırmaları bağlamında çalışan farklı disiplinlerden gelen katılımcılar arasında bilgi alışverişini sağlamayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede ilk olarak Osmanlı kroniklerinin okunup tartışılmasına karar verilmiştir. Şimdiye kadar otuz iki oturumda otuz altı Osmanlı Kroniği bu program çerçevesinde okunup tartışılmıştır. Kronik tartışmalarının bir kısmının kısa değerlendirme yazılarını Bülten'de bulabilirsiniz. Yine bu çerçevede beş oturumluk Osmanlı Kuruluş Tartışmaları yapılmıştır.
Tez/Makale Sunumları
Aylık olarak düzenlenen Tez/Makale Sunumları gerek tamamlanmış gerekse hazırlanma aşamasında olan Türkiye ile ilgili çalışmaların (tez, makale vs.) sunulduğu bir toplantıdır. Çalışma sahibinin sunuşunu takiben katılımcıların, yürütülen veya tamamlanmış çalışma hakkındaki görüşlerini beyan ettikleri bu toplantılarda çalışmanın açık bıraktığı noktaların, eksikliklerin dile getirilmesi, tartışılması amaçlanmaktadır. Bununla birlikte merkeze katılan arkadaşların akademik çalışmalarına yönlendirici mahiyette katkılarda bulunmak da hedeflenmektedir. Bu toplantıların, ayrıca, akademik eleştiri mantalitesinin yerleşmesi açısından sadece sunuş yapan için değil diğer katılımcılar için de son derece faydalı olacağı düşünülmektedir.
İz Bırakanlar
İlim ve kültür hayatımıza katkıda bulunan, bugün unutulmaya yüz tutmuş bilim ve düşünce adamlarımızı yeniden hatırlamak, şu ana kadar belki de adını hiç duymadığımız fikir adamlarımızla tanışmak maksadıyla TAM bünyesinde başlatılan “İz Bırakanlar” programı, hem yaşadıkları dönemde hem de o günden bu güne düşünce ve kültür hayatımıza yön veren, tarihte iz bırakmış bu önemli şahsiyetleri gün ışığına çıkarıp onlarla olan bağlarımızı kurmayı hedeflemektedir. İstanbul'da medfun olan ilim adamlarımızla başlayan program genişletilerek Osmanlı coğrafyasını da içine alacak şekilde revize edilmiştir. Programın kapsamının, daha sonraki tarihlerde, yurtiçi ve yurt dışı da ilave edilerek genişletilmesi planlanmaktadır.
İlkini Aralık 2003 tarihinde gerçekleştirdiğimiz “İz Bırakanlar” iki aşamalı bir program olarak gerçekleştirilmektedir. Her ayın ikinci ya da üçüncü haftasında, cumartesi günü yapılan ilk programda İhsan Fazlıoğlu, içinde bulunulan ayda vefat etmiş düşünce ve bilim adamlarımızın kısaca yaşam öykülerine, kültür ve ilim hayatımız üzerindeki etkilerine değinmektedir. Zaman zaman yaptığımız kabir ziyaretleri ile de program tamamlanmaktadır. Bu bağlamda geçtiğimiz aylarda Fatih, Edirnekapı, Eyüp ve Unkapanı semtlerinde medfun olanların kabirleri ziyaret edilmiş, Bursa'ya bir gezi düzenlenmiştir.
Tam Sohbet
Bu program ile kütüphaneler ve sahaflar gibi ilim ve kültür hayatımıza katkıda bulunan önemli kurumlarımızın imkanları, problemleri üzerine tartışılması amaçlanmaktadır. Sahasında ekol olmuş değerli ilim adamlarının konuk edilerek birikimlerinin paylaşılması da yine bu program çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.
|
