Medeniyet Araştırmaları Merkezi Tezgâhtakiler serisi kapsamında, "Platon’un Khôra Kavramının İşaretin Kuruluşu Bakımından Derinleştirilmesi" başlıklı doktora tezini dinlemek üzere Merve Nur Yaman'ı ağırlıyor. 17 Ocak 2026 Cumartesi günü Şakir Kocabaş Salonu'nda gerçekleşecek söyleşi herkesin katılımına açıktır.

***

"Platon, ilk defa Timaios diyaloğunda ortaya koyduğu khôra kavramını, metheksis problemini çözmek üzere kullanır. Akledilir olan eidoslar ile onların duyulur kopyalarının yanında üçüncü bir cins olarak konumlandırdığı khôra, duyulur olanın akledilir olan bakımından açıklanabilmesini mümkün kılar. Fakat bizim iddiamıza göre khôra, Platoncu diyalektik içinde, “Bir”le ilişkisi içinde açıklanmaz. Platon’un khôranın birliğinin zeminini açıklamaması, kendisinden sonraki düşünce tarihinin mekânla ilgili tartışmalarını da belirler. Bu bakımdan Platon’un khôrayı vazetme şekli, düşünce tarihi boyunca uzayla ilgili yapılan tartışmaların bir doğum yeridir. Fiziksel nesnelerin mekânı olarak khôranın ne olduğu sorusu bugün hâlâ belirsizliğini korumaktadır. Antik Yunan’da başlayan felsefi gelenek varlığı dilin unsurlarını ve mantığını çözümleme ve buradan hareketle varlığın farklı veçhelerini seyretme (düşünceye ve bilgiye konu etme) çabası olarak da anlaşılabilir.

Bu sunumda, bu felsefe yapma çizgisini sürdürerek khôra kavramını, dilin en temel unsuru olan işarete yönelerek ele alacağız. İşaretlerin, “şeffaflaşarak” kendilerinden başka bir şeyi göstermeleri ve bu anlamda bir başka şeyin mekânı hâline gelmeleri bakımından bir khôra olarak yorumlanabileceğini ifade edeceğiz. Bu anlamda işaretlerin, insan ruhunun kendine anlamları sunarken kullandığı bir “ara yüz” ve “mekân” olduğunu ifade edeceğiz. Temel iddiamız, uzayın da Ben’in kendinde olanı kendine sunarken kullandığı bir ara yüz olduğu, bu anlamda hem işaretin hem de fiziksel nesnelerin mekânı olarak uzayın bir ve aynı fiilin iki farklı ciheti olduğudur. Dolayısıyla işaret ve özel olarak da dilsel işaretlere ilişkin bir soruşturmanın, fiziksel nesnelerin mekânı olan khôra hakkında konuşma imkânı sağlayabileceğini iddia ediyoruz."