ÇALIŞTAY

26-27 HAZİRAN 2026

İbn Sînâ (ö. 428/1037), Antik-Helenistik dünyadan önemli dönüşümlere uğrayarak İslam medeniyetine intikal eden ve “yeni” bir felsefe geleneğinin oluşumuna zemin hazırlayan felsefî birikimi, geliştirdiği yeni kavramsal çerçevelerin yardımıyla yeniden ele almıştır. Bunu yaparken o, pek çok felsefî meseleye uzun süre geçerliliğini koruyacak çözümler üretmiş; bunları, öncesinde örneği olmayan “felsefî ansiklopedi” tarzında eserler aracılığıyla kuşatıcı bir şekilde okuyucularına sunmayı başarmıştır. İbn Sînâ’nın İslam felsefesi tarihi açısından merkezî konumunun gittikçe belirgin hale gelmesi, onun hakkındaki literatürü günden güne genişletse ve felsefesine dair bilgimizi artırsa da çağdaşlarıyla irtibatına, şahsî-meslekî ilişkilerine ve eserlerini kaleme aldığı bağlamlara dair pek çok nokta hâlâ aydınlatılmayı beklemektedir.

Kasım 2023 tarihinden bu yana Bilim ve Sanat Vakfı’nın desteğiyle, İbn Sînâ’yla ilgili uzun soluklu ve istikrarlı bir araştırma gündemine ön ayak olma hedefiyle hayata geçirilen “İbn Sînâ Çalışma Grubu”nda sürdürülen hazırlıklar, TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında üç yıl boyunca (2025-2028) desteklenecek bir projeye dönüşmüştür. Kısaca “Bağlamı İçinde İbn Sînâ” başlığını taşıyan projenin temel amacı, İbn Sînâ’yı felsefî problemlerle belli tarihî, siyasî, sosyal ve entelektüel bağlam ve ilişkiler ağı içinde uğraşan bir filozof olarak konumlandırmaktır.

26-27 Haziran 2026’da Bilim ve Sanat Vakfı’nda gerçekleştirilecek “Risaleleri Işığında İbn Sînâ Felsefesine Yeni Bakışlar” çalıştayı, kapsamlı eserlerinin gölgesinde kalmış küçük hacimli metinlerine odaklanarak İbn Sînâ’ya ve felsefesine dair kavrayışımızı derinleştirmeyi hedeflemektedir. 24 tebliğin sunulacağı çalıştayda felsefenin muhtelif disiplinlerine dair farklı tarzlarda kaleme alınmış 24 eserin bağlamı ve içeriği, literatürdeki tartışmalar ekseninde ele alınacaktır.

RİSALELERİ IŞIĞINDA İBN SÎNÂ FELSEFESİNE YENİ BAKIŞLAR

ÇALIŞTAY

26-27 Haziran 2026

26 HAZİRAN 2026 CUMA

10.00-10.30 Kayıt ve Açılış

I. OTURUM (10.30-12.10)

Gölgede Kalmış Metinler Işığında İbn Sînâ Mantığı

Oturum başkanı: Harun Kuşlu

Fatma Karaismail / İbn Sînâ’nın Modal Kıyas Teorisi ve Kaynakları: Beyânu zevâti’l-cihe Bağlamında Bir İnceleme

Aliye Güler / İbn Sînâ’nın Meçhul Kalmış Bir Mantık Metni: Nüketü’l-mantık’ın Aidiyeti ve Yazım Tarihi Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Tarık Likoğlu / İbn Sînâ’nın Mantık Notları: el-İşâre ilâ ʿilmi’l-mantık’ın Mukayeseli Analizi

Emine Tuğba Akar / Bir Muammanın Peşinde: er-Risâletü’l-mûceze fî usûli’l-mantık ve Fî usûli ʿilmi’l-burhân Arasındaki Yapısal İlişki Üzerine

ARA (12.10-14.00)

II. OTURUM (14.00-15.15)

Kelâm, Diyalektik ve Mutluluk

Oturum başkanı: Ömer Mahir Alper

Cemallettin Ergün / Diyalektik Akıl Yürütmenin Sınırları: İbn Sînâ’nın Kelâma Yönelik Metodolojik Eleştirileri

Muhlis Sönmez / İbn Sînâ’yı Eşʿarîlik Karşısında Konumlandırmak: el-ʿArşiyye’yi Gerçekten İbn Sînâ mı Yazdı?

Şule Sevim / Mutluluk Metafiziği: Risâletü’t-tuhfe’de İlâhî Feyz, Nefsin Arınması ve Kurtuluş

ARA (15.15-15.45)

III. OTURUM (15.45-17.25)

İbn Sînâ’da Bilimin Mahiyeti ve Sınırları

Oturum başkanı: Mustakim Arıcı

Halil İbrahim Şen / İbn Sînâ’nın Fi’l-ecrâmi’l-ʿulviyye’deki Felsefe Tarihi Tasavvuru

Sümeyye Aydın Kots / İbn Sînâ Şârihlere Karşı: Cevher, Araz, Sûret Etrafındaki Bir Tartışmanın Analizi

Kübra Bilgin Tiryaki / Meşşâî Bilimin Sınırları: Bîrûnî’nin İbn Sînâ’ya Yönelttiği Sorular ve İtirazlar

Zeynep Büşra Demirörs / Astroloji Bir Bilim Olabilir mi? İbn Sînâ’nın Astroloji Eleştirisinin Temelleri

27 HAZİRAN 2026 CUMARTESİ

IV. OTURUM (11.00-12.40)

Aidiyet Sorunu Bağlamında İbn Sînâ Risaleleri

Oturum başkanı: Yasin Apaydın

Burak Veysel Erman / İsbâtü’n-nübüvvât’ı İbn Sînâ’yla İlişkilendirmenin İmkânı: Nübüvvet Temellendirmesi Bağlamında Bir Değerlendirme

Seyyide Merve Özçelik / Ahvâlü'n-nefs’te Nübüvvet: Otantiklik Tartışmaları Bağlamında Bir İnceleme

Nisanur Çekmece / Risâle fi’l-kelâm ale’n-nefsi’n-nâtıka’yı İbn Sînâ mı yazdı? Mizaç Teorisi Bağlamında Bir Değerlendirme

Yüzer Yaşar / Aʿlâ Sûresi Tefsiri Kime Ait? İbn Sînâ’dan Fahreddin er-Râzî’ye Uzanan Bir Aidiyet Tartışması

ARA (12.40-14.00)

V. OTURUM (14.00-15.15)

Beden, Mizaç ve Ölümsüzlük: İbn Sînâ Külliyatında İnsanî Nefs

Oturum başkanı: M. Zahit Tiryaki

Rıza Tevfik Kalyoncu / İbn Sînâ’nın Kiyâ’ya Mektubu ve Nefsin Mahiyeti Problemi

Beheşti Zehra Kubilay Ay / İnsanî Nefsin Ölümsüzlüğü Nasıl Kanıtlanabilir? el-Cümel mine’l-edilleti’l-muhakkaka li-bekâi’n-nefsi’n-nâtıka ve İbn Sînâ Külliyatındaki Yeri

Sultan Koçak / Aşk ve Yetkinlik: İbn Sînâ’nın Nefs-Beden Teorisinde Aşkın Konumu

ARA (15.15-15.45)

VI. OTURUM (15.45-17.00)

Din Dili ve Felsefî Tefsir

Oturum başkanı: Hümeyra Özturan

Talha Çetin / Filozofun Dilinde Vahiy: İhlâs Sûresini İbn Sînâ Metafiziğiyle Okumak

Nurefşan Çalışkan Ordu / Yaratılışı Harfler Üzerinden Okumak: Nevrûziyye Risalesi Bağlamında Bir İnceleme

Veysel Cuşkun / Kabir Ziyareti Felsefeye Konu Olabilir mi? Risâle fî ziyâreti’l-kubûr ve sebebi icâbeti’d-duʿâ Bağlamında İbn Sînâcı Nefs Teorisinin Uzanımları

ARA (17.00-17.15)

VII. OTURUM (17.15-18.30)

Felsefi Söylemin Sınırları: Hutbe ve Alegori

Oturum başkanı: E. Burak Şaman

Feyzanur Özyurt / Filozofun Tevhidi: İbn Sînâ’nın el-Hutbetü’t-tevhîdiyye’si Üzerine Bir İnceleme

Muhammed Burak Bakır / Himaye, Epistemik Şiddet ve İftira: İbn Sînâ’nın Entelektüel Alan Mücadelesi

Büşra Varır / Felsefeyi Sembollerle Anlatmanın İmkânı: Risâletü’t-tayr Örneği /

18.30 Kapanış

KATILIMCILAR

Aliye Güler

Arş. Gör. Dr., Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Beheşti Zehra Kubilay Ay

Doktora öğrencisi, Ankara Üniversitesi

Burak Veysel Erman

Arş. Gör., Yalova Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi / Doktora öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Büşra Varır

Arş. Gör., Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi / Doktora öğrencisi, Marmara Üniversitesi

Cemallettin Ergün

Arş. Gör. Dr., İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü

E. Burak Şaman

Doç. Dr., İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Felsefe Bölümü

Emine Tuğba Akar

Yüksek lisans öğrencisi, Marmara Üniversitesi

Fatma Karaismail

Dr. Öğr. Ü., Marmara Üniversitesi Felsefe Bölümü

Feyzanur Özyurt

Yüksek lisans öğrencisi, İstanbul Üniversitesi

Halil İbrahim Şen

Doktora öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Harun Kuşlu

Doç. Dr., İstanbul Medeniyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Hümeyra Özturan

Prof. Dr., Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Kübra Bilgin Tiryaki

Dr. Öğr. Ü., Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

M. Zahit Tiryaki

Prof. Dr., İstanbul Medeniyet Üniversitesi Felsefe Bölümü

Muhammed Burak Bakır

Doktora öğrencisi, Princeton Üniversitesi

Muhlis Sönmez

Arş. Gör., Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi / Doktora öğrencisi, Marmara Üniversitesi

Mustakim Arıcı

Prof. Dr., İstanbul Medeniyet Üniversitesi Felsefe Bölümü

Nisanur Çekmece

Doktora öğrencisi, İstanbul Üniversitesi

Nurefşan Çalışkan Ordu

Doktora öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Ömer Mahir Alper

Prof. Dr., İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Rıza Tevfik Kalyoncu

Dr. Öğr. Ü., Aydın Adnan Menderes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Seyyide Merve Özçelik

Doktora öğrencisi, Marmara Üniversitesi

Sultan Koçak

Arş. Gör., Siirt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi / Doktora öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Sümeyye Aydın Kots

Doktora öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Şule Sevim

Yüksek lisans öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Talha Çetin

Doktora öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Tarık Likoğlu

Arş. Gör. - Doktora öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsü

Veysel Cuşkun

Arş. Gör. - Doktora öğrencisi, Bursa Uludağ Üniversitesi

Yasin Apaydın

Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Yüzer Yaşar

Yüksek lisans öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi

Zeynep Büşra Demirörs

Arş. Gör., Bartın Üniversitesi İlahiyat Fakültesi / Doktora öğrencisi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi